شریف لک زایی

از آنجا که انسان همواره خواهان آزادی و تحقق و استمرار آن در جامعه بوده است، می بایست آزادی به گونه ای در جامعه نهادینه شود تا تداوم برخورداری افراد از آن تضمین گردد. از این رو در ابتدا می بایست نهادهای تعلیمی بازسازی گردند و شیوه های آموزشی و تربیتی دیگرگون شوند. این دگرگونی، عبور از شیوه های تربیتی تنبیهی صرف و نادموکراتیک و تحمیلی و اجبارانه به سمت الگوهای تربیتی متعادل و دموکراتیک و رحمانی و انسانی است که بتواند رفتار متعادلی را پدید آورد. از سوی دیگر باید به تقویت و توانمندسازی نهادهای مدنی و مستقل مساعدت کرد و در مقابل به تضعیف نهادهای مستبد و خودکامه مبادرت ورزید. این مسأله از آن رو حائز اهمیت است که در طول تاریخ، حیات نهادهای مدنی و مستقل همواره با دشواری های گسترده ای مواجه بوده و توسط نیروهای فشار و سرکوب از رشد و رونق آن ها جلوگیری شده است. بر این مجموعه باید حضور رسانه های مکتوب و دیداری و شنیداری مستقل، مدنی و معتدل را نیز افزود. زیرا این نهادها می توانند با مباحثات خود فضای مطلوبی را پدید آورند که به تدریج بتوان نسبت به تحقق و استمرار آزادی امیدوار شد. نگاهی به تاریخ برخی کشورها نشان می دهد برای تضمین تحقق و استمرار آزادی دشواری های زیادی را بایستی پشت سر گذراند.